terminów gramatycznych online
przypadek czwarty biernik
Cytaty
Przypádkują się Rzeczowniki nie przez odmianę przypadków zakończenia, ale przez odmianę przyimków: oto wzór przypádkowania. Przypádek 1. The King Król 2. of the King Króla 3. To the King Królowi 4. The King Króla 5. O! King O! Królu 6. From the King od Króla
Przypadek czwarty w mowie niewiązanéj kładzie się pospolicie po słowie. w Wiérszu zaś częstokroć przed słowem np. My brother speaks French, Mój brat mówi po francusku, Two vast recompenses may well his courage move, Dwie wielkié nagrody mogą zachęcić jégo odwagę.
Czwarty przypadek stoi na pytanie kogo? co?.
IV. Przypadek.
Sześć jest główniejszych powodów, dla których kładzie się przypadek 4ty.
Uwaga. Czwarty przypadek liczby pojedynczéj w rzeczownikach zakończonych w pierwszych przypadku liczby pojedynczéj na a, kończy się zawsze na ę, np. matkę, rolę, rękę, sługę, różę, studnię, banię, szkołę, ławę itd. Rzeczowniki zaś zakończone w pierwszym przypadku liczby pojedynczéj na i, mają czwarty przypadek na ą, np. panią, gospodynią. W liczbie pojedynczéj należące tu nazwy rodowe zakończone na o, mają w tym przypadku ę, np. Fredrę. Rzeczowniki obce na ia lub ja lub ya, mają czwarty przypadek na ę, np. historya, historyę; religia, religię; tragedya, tragedyę.
Czwarty przyp. licz. poj. rodzaju męskiego równy jest albo drugiemu albo pierwszemu. Jeżeli przymiotnik połączony jest z rzeczownikiem żywotnym rodzaju męskiego, tak osobowym jak rzeczowym, natenczas 4ty przyp. równa się 2mu, np. kocham pilnego ucznia, chwalę dobrego chłopca, widziałem pracowitego rolnika, kupiłem ładnego konia. Jeżeli zaś przymiotnik połączony jest z rzeczownikiem nieżywotnym rodzaju męskiego, natenczas 4ty przyp. równa się 1mu, np. mam piękny stół, widziałem wielki ogród, wysoki las, wspaniały dom, piękny kościół. Przymiotniki rodzaju żeńskiego kończą się w 4tym przypadku liczby poj. zawsze na ą, a nie na ę, np. dobrą matkę, a nie dobrę matkę; piękną chustkę, a nie pięknę chustkę; prawą i lewą rękę, a nie prawę i lewę rękę; urodzajną rolę, a nie urodzajnę rolę; wielką i wysoką wieżę; pożyteczną książkę itd.
Przypadek czwarty odpowiada na pytanie: kogo? co? Przypadek ten zależny stoi zwykle po czasownikach albo przyimkach czwartego przypadka po sobie wymagających, lecz niekiedy kładzie się także niezależnie. Ten przypadek służy przeważnie do wyrażenia biernika, czyli takiego przedmiotu w zdaniu, który się czynności biernie czyli ulegle poddaje, np. Bóg stworzył świat. Nieprzyjaciele zburzyli miasto. Uczeń napisał zdanie. Ojciec ukarał nieposłusznego syna. Ty bijesz psa.
W liczbie pojedyńczej 4ty przypadek biernik, u nas dwojako się używa jak w pierwszym wzorze już powyżej umieściłem, trzeba bardzo na to uważać, i nie będę w następnych powtarzać tego. Np. mówią w 4tym przypadku Trzeba Szukać, pytanie (w 4m) kogo? Osoby, żony, panny, odpowiedź słyszymy; a znaleźć kogo chcesz? Osobę, żonę, pannę, tu czynność niedokonana, szukać i dokonana znaleźć naprzemian wszędzie się łączy zawsze.
§ 27. Przypadków mamy w języku polskim siedm, jako to:
Przypadek I na pytanie kto? co? [...]
[Przypadek] IV [na pytanie] kogo? co?
§ 32. W IV-tym przypadku licz. poj. mówi się — kogo? co? anioła, konia, pana, człowieka, psa; — kogo? co? stół, dom, liść, kościół, las, płot.