Słownik historyczny
terminów gramatycznych online

samogłoska czysta

Język: polski

Cytaty

Dopiero wyliczone samogłoski dzielę się na 8, a spółgłoski na 6 następujących niższych gatunków:

A. Samogłoski: 1) Na czyste, a, e, i, j, o, ó, u, y. 2) Na nosowe, ą, ę. 3) Na dwogłosy (dyftonges) [...].

Nie ma żadnego innego języka, który by się mógł poszczycić, jak polski, tylą gatunkami głosów średnio- i zupełniotwardych, miękkich pojedyńczych i złożonych; który by tyle miał samogłosek jako to czystych, nosowych, otwartych, ścisnionych, krótkich, długich, i złożonych z nich dwó- i trzygłosek.

Język starosłowiański posiadał samogłoski nosowe (np. w wyrazach: językъ, mążь, ząbъ i t. d.)[...], lecz następnie z biegiem czasu większość tych języków samogłoski nosowe utraciła, zastępując je samogłoskami czystemi.

Przegląd wymowy.

A brzmi zwykle jak polskie, [...].

á (a z akcentem) jest a czyste, z przyciskiem wymówione; prz.: dá daje, dará da.

Pierwsza osoba liczby mnogiej [czasu przeszłego dokonanego] rozróżnia się tu w klasie pierwszej od czasu teraźniejszego tylko tem, iż ma w zakończeniu (ámos) czyste, akcentowane á, gdy ta sama osoba w czasie teraźniejszym ma a przytłumione (gardłowe), na prz.: cantamos (a przytłumione) śpiewamy, cantámos (á czyste) zaśpiewaliśmy.