Słownik historyczny
terminów gramatycznych online

określenie

Język: polski

Cytaty

Podstawy już pewne odkryliśmy ze swej mowy przewyższają o wiele łacińską i jnne; od nas samych zależy stanąć na właściwej drodze, a tą jest używanie swojich wyrazów, prawideł jiloczasu; określeń i t. d.

W zdaniach nad łacińkie, takoż niepotrzeba więcej określeń jako to: substantivum (domyślaj się nomen) jimie osoby lub rzecz., adjectivum przymiotnik; praedicatum omównik; adpositio (po gr. epitet) dopełniacz czyli załącznik

Pierwsze z nich, to jest formy liczby mn.: zbiednieli, zgłodnieli,... używają się jako orzeczenia w zdaniu; drugie zaś, to jest zbiedniali, zgłodniali — jako określenia; np. ludzie zbiednieli, zgłodnieli, dzieci zgłodniały; w przeciwstawieniu do: ludzie zgłodniali, lub dzieci zgłodniałe oczekują pomocy, i t. p.

Takie zdanie, w którem podmiot i orzeczenie posiadają bliżej objaśniające dodatki czyli określenia, nazywa się zdaniem rozwiniętem. Zdanie rozszerza się więc czyli rozwija się za pomocą rozmaitych określeń.

Wszystkie inne części zdania, które bezpośrednio lub pośrednio zależą od podmiotu i orzeczenia, nazywamy określeniami.

Wszystkie części zdania prócz podmiotu i orzeczenia nazywają się określeniami. Istotnie określają one, tzn. ograniczają zakres członu określanego przez podanie jego charakterystycznych znamion (właściwości, okoliczności, stosunku do jakiegoś przedmiotu itp.).