Słownik historyczny
terminów gramatycznych online

klasa piąta

Hasło w cytatach: piąta klasa, V. klasa
Język: polski

Cytaty

[…] Piątá klasa dzieli się na 4 grupy, s których 1á obejmuje słowa pochodne jednotemátowe, których temát kończy sią na a […]. Druga grupa obejmuje słowa dwutemátowe, náleżące w naszym systemie do szeregu 5go gromady IIéj i mające przed zakończeniem ę spółgłoskę zmiękczoną, a przed zakończeniem ć samogłoskę a [...]. Trzecia grupa obejmuje słowa dwutemátowe, náleżące w naszym systemie do szeregu 4go gromady lléj, mające przed zakończeniem ę spółgłoskę twardą, a przed końcówką ć samogłoskę a [...]. Czwartá grupa obejmuje słowa dwutemátowe, s których 1y temát, jednozgłoskowy, kończy się na samogłoskę a, u, i, e, drugi zaś temát, dwuzgłoskowy, kończy się na a [...].

Do piątej klasy należą czasowniki pochodne, zakończone w wyrazie bezokolicznym na . Przy odmianie tych czasowników pamiętać potrzeba, iż niektóre z nich przez całą odmianę to a zatrzymują, inne zaś w niektórych tylko zatrzymują je formach, a w niektórych przemieniają na i, czyli raczéj a odrzucają a i przybierają.

V. klasa: Słowa dwutematowe, zakończone w czasie teraźniejszym na u, np. kupu-ję, czytu-ję, w bezokoliczniku wzmacniające owo u jeszcze przez a.

W konjugacji -ę -esz [...] Czasowniki klasy piątej mają w temacie czasu teraźniejszego rdzeń, zakończony spółgłoską t, d, s, z , k lub g; temat ten występuje także w formach czasu przeszłego. Nap. nios-ę : niesi-esz : nieś-ć : niosłemn, wioz-ę : wiezi-esz : wieź-ć : wiozłem.