terminów gramatycznych online
verbum transitivum
Język: łaciński
- De Verbo: DonCul/1560
- Nauka o formach (Flexya): Mał/1863, Mał/1879
- Nauka o słowach i ich odmianach: Łaz/1861
- O Słowie: Malin/1869
- Rozdział VII. O słowie: Szt/1854
- Słowniczek: Gaert/1927
- Słownik: Kn/1644 (I wyd. 1626)
- Verborum Coniugatio: Cell/1725
Cytaty
Quid est verbum transitivum? Quod in aliquem casum fertur, diversum ab eo, qui ipsum praecessit, ut amo Deum.
Transitiva Syntaxis, aut Verba, apud Grammaticos Priscian. μεταβατικά [metabatiká]. quae post se casum habent cuiuscunque sint generis. Regiminis syntaxis vel verba etiam dicuntur: ijs opposita sunt Intransitiva & Absoluta dicta, vel Concordantiae. ἀμετάβατα [ametábata].
Verbum jest, przed ktorym Kłáść możemy; Ja, ty, on (álbo ono) My, wy, oni (one.). A jest przednie czworákie: [...] Prawdziwe Activum, zowiemy też Transitivum, á zaś Neutrum zowiemy Intransitivum.
Linde [...] nazywa także pewien gatunek słów: transitiva, co właśnie to samo znaczy, co czynne.
Ze względu na znaczenie dzielą się czasowniki na: 1. Przedmiotowe, które wyrażają działanie podmiotu przechodzące na przedmiot w 4ym lub 2im p. będący, dlatego nazywamy je także przechodniemi (transitiva), np.. Bóg nagradza cnoty, a karze występki [...].
Słowa przechodnie (verba transitiva) odpowiadają obydwom pierwszym rodzajom czynności gramatycznéj. To jest:
a) W tych trybach, czasach i imiesłowach swoich, które razem stanowią w koniugacyi słowa, jego tak zwaną Stronę czynną (Activum), wyrażają [...] czynność, która przechodzi z podmiotu na jakiś drugi przedmiot, położony na pytanie kogo? co? np. zabić, stworzyć, czynić.
[…] Jeżeli czynność jistoty przechodzi wprost na jaki przedmiot oznaczony w polskim języku biernikiem lub dopełniáczem, wtedy słowo wyrażające takową czynność nazywámy słowem przechodnym (transitivum) […].
SŁOWA PRZECHODNIE (verba transitiva) odpowiadają obydwom pierwszym rodzajom czynności gramatycznéj. To jest:
a) W tych trybach, czasach i imiesłowach swoich, które razem stanowią w koniugacyi słowa, jego tak zwaną STRONĘ CZYNNĄ (Activum), wyrażają [...] czynność, która przechodzi z podmiotu na jakiś drugi przedmiot, położony na pytanie kogo? co? np. zabić, stworzyć, czynić.
Podział ze względu na właściwości składniowe: 1) ★przechodnie (transitiva), 2) ★nieprzechodnie (intransitiva), 3) zwrotne (reflexiva).
Transitiva, p. czasowniki I C.