terminów gramatycznych online
pronuncjacja
Język: polski
- Głosownia: Mał/1879
- O Ortografii: Kon/1759
- O literách włoskich i wymowieniu ich: Sty/1675
- O ortografii albo nauce dobrego pisania: Gott/1771
- O ortografii francuskiej: Mal/1700
- Ortografia: SzyPocz/1770, SzyGram/1767
- Pierwsza część (O pronuncjacjej albo wymawianiu liter i sylab francuskich, O dyftongach francuskich, O apostrofach i akcentach): Duch/1699
- Przypisy do rozdziału I: Kop/1778
- Słownik, cz. II (P - Ż): SWil/1861
- Słownik, t. 4: P-Prożyszcze: SW/1900-1927
- Słownik, t. 7: T-Y: SW/1900-1927
- Słownik, tom VI. i ostatni (U-Z): L/1807–1814
- Słownik, tom VII (Pri-R): Dor/1958–1969
- Traktat I. O ortografij francuskiej: Dąb/1759
Wymowa
Cytaty
Ktorych zle używánych i przykrych, do wymowienia ákcentow, podrożni się wystrzegáć máją, áni wiáry dáć że káżda wymowá pospolstwá Toskańskiego jest dobra, ále owszem táż mowá sámá w sobie Toskáńska piękniejsza i ozdóbniejsza jest, kiedy się wymawia według pronuncjáciej, álbo wymowy Rzymskiej, po owym przysłowiu Lingua Toscana in bocca Romana.
Literá G [...] przed literámi a, o, u swoję náturálną zátrzymuje pronuncjácją, jáko w łácińskim i polskim języku.
Fráncuzi [...] jednák w niektórych wielką od Polakow różnicę máją w pronuncjacyej, to jest w wymawiániu.
Te odtrąciwszy, inszych wszystkich Francuzi zażywają, jednak w niektórych wielką od Polaków różnicę mają w pronuncjacyi, to jest w wymawianiu.
Używánie częste z rożnością pronuncyacyi tych dwoch liter złączone, dostateczniey pokaże, gdzie się powinno pisać y ypsylon, á gdzie i. iota.
P. Jaka rożnicę przyjmuje o? O. [...] Drugie zwyczajną inszym językom ma pronuncyacyą, i używa się bez akcentu, jako: nos.
Ktoż by bowiem kiedy rzekł albo napisał: bandź za bądź, rzańdz za rządź? albo rękam za ręką? a prędzej: rękom, ktorego słowa pronuncyacya nie daleko odchodzi od tego ręką.
O. C przed j lub i tak albo bardziej miękczeje, jak gdy się nad nią kładzie akcent, à to się trafia w tych Syllabach: cja, cje, ci, cjo, cju: nap: cjało, cjemny, ciskam, cjołek [...] a w inszych zaś wszystkich słowach choć się nie tak delikatnie wymawia, nigdy jednak nie brzmi jak k, przeciw zwyczajowi inszych językow, ale raczej jak ts, jako: [...], co, cud. Gdy mu się przyda z, grubszą i obcym trudniejszą ma pronuncyacyą, nap: czas, czeladź, czysty, czoło, czuły.
L jest pospolite z inszemi językami, lecz gdy się przekreśli u gory tak: Ł lub ł własną Polskiemu językowi ma pronuncyacyą, na ktorą wyższych zębow językiem dotknąć potrzeba, nap: lata, łata.
Z bez kropki i kreski pospolitą inszym językom ma pronuncyacyą, naznaczone kropką grubo się mowi; kreską czyli akcentem; cienko, jak gdyby j lub i następowało nap: bez, też, wėź.
Z. bez kropki i akcentu pospolitą inszym językom ma pronuncyacyą, np. zaraza.
Wiedzieć tedy potrzeba, iż ch kłaść się powinno na początku słow, gdzie wyraźniejsza jest pronuncya[cya], jak samego h.
j. tęż samę pronuncyacyą ma iak polskie i położone przed a, e, i, o, u, np: das Jahr rok, das Joch iarzmo [...].
[...] bliżej przystępujé do prawdziwej Rzymian pronuncyácyi.
WYMOWA, -y, ż. [...]. – §. Wymowa, wymawianie dobre, złe, sposób którym kto słowa wymawia, pronuncjacya [...]. Wymawianie dobre słów, wymowa dobra. Cn. Th. 1320.
Pronuncjacja, ji, lm. je, ż. (z łać.), ob. Wymawianie.
W naszym języku zastępujemy ѣ zawsze więc przez e, od zwykłego e w pronuncyacyi wprawdzie zgoła się nie różniące.
Wymawianie, a, blm. [...] 2. wymowa, wysłowienie, pronuncjacja: W[ymawianie] dobre słów, wymowa dobra. Kn. Dobre słów W[ymawianie]. Troc.
Pronuncjacja, i, blm. sposób wymawiania, wymowa.
Pronuncjacja ż I blm daw. «sposób wymawiania; wymowa»: [...]. Wykładał język obcy, żądał od uczniów, żeby w nim czynili szybkie postępy, żeby mówili najczystszym akcentem i najpoprawniejszą pronuncjacją. SKIBA Poziom. 24. // L <łc. pronuntiatio = wyrażanie>.