Słownik historyczny
terminów gramatycznych online

pronuncjacja

Hasło w cytatach: pronuncja, pronuncjacya, pronuncjácya, pronuncjacyja, pronuncyacya, pronuncyjacyja
Język: polski
Dział: Fonetyka (współcześnie)
Definicja współczesna

Wymowa

Cytaty

Ktorych zle używánych i przykrych, do wymowienia ákcentow, podrożni się wystrzegáć máją, áni wiáry dáć że káżda wymowá pospolstwá Toskańskiego jest dobra, ále owszem táż mowá sámá w sobie Toskáńska piękniejsza i ozdóbniejsza jest, kiedy się wymawia według pronuncjáciej, álbo wymowy Rzymskiej, po owym przysłowiu Lingua Toscana in bocca Romana.

Literá G [...] przed literámi a, o, u swoję náturálną zátrzymuje pronuncjácją, jáko w łácińskim i polskim języku.

Fráncuzi [...] jednák w niektórych wielką od Polakow różnicę máją w pronuncjacyej, to jest w wymawiániu.

Te odtrąciwszy, inszych wszystkich Francuzi zażywają, jednak w niektórych wielką od Polaków różnicę mają w pronuncjacyi, to jest w wymawianiu.

Używánie częste z rożnością pronuncyacyi tych dwoch liter złączone, dostateczniey pokaże, gdzie się powinno pisać y ypsylon, á gdzie i. iota.

P. Jaka rożnicę przyjmuje o? O. [...] Drugie zwyczajną inszym językom ma pronuncyacyą, i używa się bez akcentu, jako: nos.

Ktoż by bowiem kiedy rzekł albo napisał: bandź za bądź, rzańdz za rządź? albo rękam za ręką? a prędzej: rękom, ktorego słowa pronuncyacya nie daleko odchodzi od tego ręką.

O. C przed j lub i tak albo bardziej miękczeje, jak gdy się nad nią kładzie akcent, à to się trafia w tych Syllabach: cja, cje, ci, cjo, cju: nap: cjało, cjemny, ciskam, cjołek [...] a w inszych zaś wszystkich słowach choć się nie tak delikatnie wymawia, nigdy jednak nie brzmi jak k, przeciw zwyczajowi inszych językow, ale raczej jak ts, jako: [...], co, cud. Gdy mu się przyda z, grubszą i obcym trudniejszą ma pronuncyacyą, nap: czas, czeladź, czysty, czoło, czuły.

L jest pospolite z inszemi językami, lecz gdy się przekreśli u gory tak: Ł lub ł własną Polskiemu językowi ma pronuncyacyą, na ktorą wyższych zębow językiem dotknąć potrzeba, nap: lata, łata.

Z bez kropki i kreski pospolitą inszym językom ma pronuncyacyą, naznaczone kropką grubo się mowi; kreską czyli akcentem; cienko, jak gdyby j lub i następowało nap: bez, też, wėź.

Z. bez kropki i akcentu pospolitą inszym językom ma pronuncyacyą, np. zaraza.

Wiedzieć tedy potrzeba, iż ch kłaść się powinno na początku słow, gdzie wyraźniejsza jest pronuncya[cya], jak samego h.

j. tęż samę pronuncyacyą ma iak polskie i położone przed a, e, i, o, u, np: das Jahr rok, das Joch iarzmo [...].

[...] bliżej przystępujé do prawdziwej Rzymian pronuncyácyi.

WYMOWA, -y, ż. [...]. – §. Wymowa, wymawianie dobre, złe, sposób którym kto słowa wymawia, pronuncjacya [...]. Wymawianie dobre słów, wymowa dobra. Cn. Th. 1320.

Pronuncjacja, ji, lm. je, ż. (z łać.), ob. Wymawianie.

W naszym języku zastępujemy ѣ zawsze więc przez e, od zwykłego e w pronuncyacyi wprawdzie zgoła się nie różniące.

Wymawianie, a, blm. [...] 2. wymowa, wysłowienie, pronuncjacja: W[ymawianie] dobre słów, wymowa dobra. Kn. Dobre słów W[ymawianie]. Troc.

Pronuncjacja, i, blm. sposób wymawiania, wymowa.

Pronuncjacja ż I blm daw. «sposób wymawiania; wymowa»: [...]. Wykładał język obcy, żądał od uczniów, żeby w nim czynili szybkie postępy, żeby mówili najczystszym akcentem i najpoprawniejszą pronuncjacją. SKIBA Poziom. 24. // L <łc. pronuntiatio = wyrażanie>.